(On)gelijkheid in de participatiesamenleving

Ruim vijf jaar nadat de participatiesamenleving werd geïntroduceerd, heeft de PartcipatiePraktijk de balans opgemaakt door in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en de Brabantse dorpen Schaijk en Ravenstein op zoek te gaan naar de dagelijkse praktijk van de participatiesamenleving. We hebben gesproken met tientallen bewoners, mantelzorgers, jongerencoaches, wijkverpleegkundigen, beleidsambtenaren, wethouders, denkers en doeners.

Vanuit deze praktijk komen we tot vijf aandachtspunten: het verhaal van wat de participatiesamenleving is en zou moeten zijn, moet veel meer inhoudelijk geladen worden; duidelijkheid over de rol van de overheid laat te wensen over; de mythe dat iedereen kan participeren moet worden doorbroken; er kleven keerzijdes aan burgerinitiatieven en er ontstaan grote verschillen in Nederland.

Het actieonderzoek was een samenwerking met De Haagse Hogeschool, Hogeschool Inholland, Hogeschool Rotterdam en de Hogeschool van Amsterdam. Daarnaast heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau meegedacht met de opzet van het onderzoek. Het onderzoek is deels gefinancierd door het Oranjefonds en het VSBfonds.

Onderdeel van het onderzoek waren ook town hall meetings in het land en een debatavond in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.

Handreiking (On)gelijkheid in de participatiesamenleving

18 oktober 2018, PDF

Website Actieonderzoek ‘(On)gelijkheid in de participatiesamenleving

Te weinig ondersteuning voor burgerinitiatief

De gemeente erkent het belang van mondige burgers en moedigt dit ook aan, maar de handelingswijze van de gemeente sluit hier niet bij aan. Zo luidt-letterlijk-de conclusie van de Rekenkamercommissie Kempengemeenten op basis van een onderzoek dat zij dit voorjaar uitvoerde naar de manier waarop drie Kempengemeenten (Reusel-De Mierden, Oirschot en Eersel) omgaan met initiatieven vanuit de burger.

Beleid

De Rekenkamercommissie nam voor het onderzoek beleidsdocumenten van de gemeenten over burgerparticipatie onder de loep. Ook werd er met een wethouder, enkele raadsleden, ambtenaren en actieve burgers (die ooit zelf een burgerinitiatief van de grond probeerden te krijgen) over het onderwerp gesproken.

Buurtboerderij

Daarnaast bestudeerden de commissieleden burgerinitiatieven die in de periode tussen 2012 en 2017 werden ingediend bij de gemeente, of die bij dorpsraden bekend waren. In Eersel werd de realisatie van een buurtboerderij in de Kerkebogten uitgelicht. Dit was oorspronkelijk een plan van twee verstandelijk beperkte bewoners in deze Eerselse wijk, ondersteund door hun begeleiders. Ook het initiatief van vereniging KempenEnergie om zonnepanelen te plaatsen op het dak van sporthal De Kraanvogel werd nader bestudeerd.

Behoudend

Op basis van de onderzoeksresultaten concludeert de commissie dat Eersel van de drie onderzochte gemeenten het meest behoudend is als het op het faciliteren van burgerinitiatieven aankomt. Input vanuit de samenleving wordt vooral nog gebruikt om draagvlak te creëren voor het eigen beleid.

In plaats daarvan zou Eersel ideeën van burgers vaker kunnen inzetten om projecten vanuit de samenleving mogelijk te maken, zo beveelt de commissie aan. ,,Er is oog voor initiatieven, maar er is zeker nog wat te winnen. Bijvoorbeeld als het gaat om een open houding ontwikkelen naar de burgers toe,”aldus Edwin Melskens, plaatsvervangend voorzitter van de Rekenkamercommissie.

Uitvergroot

Het college onderschrijft grotendeels de conclusies, al liet burgemeester Joseph Vos weten dat hij het jammer vond dat er in het onderzoek maar twee burgerinitiatieven waren bestudeerd. ,,Die zijn nu uitvergroot, maar dat geeft mogelijk geen juist algemeen beeld weer.”

De gemeente zou de burger actiever kunnen stimuleren om zelf met ideeën voor de samenleving te komen, zo luidt het advies in het rapport. De commissie noemt ook de mogelijkheid van het aanstellen van een speciale ambtenaar. Die zou de verbinding moeten leggen tussen de burgers en de ambtelijke organisatie.

Dit artikel over ons rapport Eindrapport Burgerinititiatieven in de Kempengemeenten – Gemeente Eersel verscheen in het het Eindhovens Dagblad op 19 juni 2018.